Polityka Bezpieczeństwa

Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza, ul. Harenda 12a, 34-500 Zakopane informuje, że ze względów szeroko rozumianego bezpieczeństwa teren Muzeum i Mauzoleum Jana Kasprowicza jest monitorowany: wejścia do budynku, teren wokół Muzeum i Mauzoleum, wnętrza budynku.

Wejście w oznakowaną strefę objętą systemem monitoringu jest równoznaczne z wyrażeniem zgody przez każdą osobę na przetwarzanie jej danych z zakresie wizerunku i realizowanych czynności, które zostaną zarejestrowane przez kamery systemu monitoringu w Muzeum Jana Kasprowicza, ul.Harenda 12a, 34-500 Zakopane. Osoba, której wizerunek został zarejestrowany w systemie monitoringu ma prawo do uzyskania informacji dotyczących operacji przetwarzania danych jej dotyczących w zakresie: zasad rejestracji i zapisu informacji sposobów zabezpieczenia informacji a także możliwości udostępnienia zgromadzonych danych praw i i obowiązków podmiotu prowadzącego monitoring praw osób objętych monitoringiem.

 

 

 

Aktualności

Anna Kogutkowa Honorową Członkinią SPTJK

Podczas XV Walnego Zjazdu Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowocza wie;loletni kustosz w MUzeum Jana KAsprowicza Pani Anna Kugutkowa otrzymała tytuł Honorowej Członkini Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczosci Jana Kasprowicza. Gratulujemy.

Wobec zgromadzonego audytorium prezes Piotr Kyc odczytał Laudację.

 

Laudacja

Laudacja Anny Kogutkowej   z okazji przyznania tytułu  Członkini Honorowej  Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza.

 

Dostojna Pani Anno, Szanowne Panie, Szanowni Panowie.

 

     Przypadł mi w udziale wielki zaszczyt, a równocześnie przyjemność, przedstawienia Państwu sylwetki Anny Kogutkowej, której Walne Zgromadzenie Członków Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza postanowiło przyznać tytuł Członkini Honorowej. Tym większy to dla mnie zaszczyt, ponieważ znam Panią Annę dopiero od 29 lat i mimo faktu poznanian Jej w czasie, kiedy już nie była Kierownikiem Biura Stowarzyszenia czułem Jej obecność w tym miejscu. Nieczęste, ale wyczekiwane spotkania Pani Anny z Członkami Zarządu na przestrzeni lat utwierdziły mnie  w przekonaniu, że praca na Harendzie odegrała w Jej życiu ważną rolę. Był to nie tylko zakład pracy, ale miejsce spotkań z setkami ludzi, którzy wracali do tego miejsca, ponieważ przyjęto ich tutaj w sposób wyjątkowy.              

Pozwolę sobie w skrócie przypomnieć niektóre aspekty Jej działalności.

Anna Kogutkowa była Kierownikiem Biura Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza i kustoszem w Muzeum Jana Kasprowicza przez 14 lat . Była jedną z tych Pań Kustoszek, sumiennych, uczciwych i rzetelnych pracowników naszego Stowarzyszenia, które tworzyły wyjątkową atmosferę tego miejsc. Jest Pani Anna autorką przewodnika po Muzeum - pracy skromnej, ale napisanej językiem zwięzłym, zwracającym uwagę gości Harendy na sprawy najważniejsze w ekspozycji muzealnej. Przewodnik ten służący nam od ponad czterdziestu lat.  

Pana Anna zakończyła pracę w Muzeum ponad trzydzieści lat temu. Nie zapomniała   o Harendzie i o ludziach z nią związanych. Utrzymywała kontakt z Harendą, co świadczy jak ważne były dla Niej   lata spędzone w domu Marii i Jana Kasprowiczów.

   Praca Anny Kogutkowej kierownika biura, przewodnika i kustosza, to Jej wkład w ocalenie ciągłości kultury polskiej. Przez szereg lat sumiennej służby realizowała cel, którym było i jest zapewnienie trwania kultury narodowej.

    Zawdzięczamy Jej organizację wielu Wieczorów Harendziańskich, zawsze ciekawych, zawsze profesjonalnych. Często te Wieczory stawały się miłym, towarzyskim spotkaniem przyjaciół twórczości Jana Kasprowicza. 

   Dziękujemy za wspólną drogę poświęconą sprawom Kasprowiczowskej Harendy, za troskę o ciągłość istnienia           i funkcjonowania Stowarzyszenia i Muzeum – założonych przez Marię Kasprowiczową.

   W imieniu wszystkich członków Stowarzyszenia obecnych na XVII Walnym Zgromadzeniu mam zaszczyt złożyć Pani szczere, serdeczne życzenia – długich lat  w najlepszym zdrowiu, nadal pogody ducha i jeszcze wielu spotkań w sprawach poświęconych Harendzie.   

   Przedstawiając Państwu postać Pani Anny i wspominając fakty z Jej działalności w Stowarzyszeniu wyrażam głębokie przekonanie, że tytuł Członkini Honorowej naszego Stowarzyszenia składamy w najgodniejsze ręce.                                                                                                

 

          Prezes SPTJK Piotr Kyc

 

Zakopane – Harenda , 19 października 2019 roku.

 

rozwińzwiń

Zmarł profesor Roman Loth

30 listopada , wczesnym przedpołudniem zmarł profesor Roman Loth, jeden z pierwszych członków Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza, przez szereg lat jego Prezes. Członek Honorowy naszego Stowarzyszenia. Człowiek o wielkich zasługach dla Harendy i twórczości Jana Kasprowicza. Cześć jego pamięci!

Roman Loth

Roman Loth, emerytowany profesor Instytutu Badań Literackich PAN, urodził się w Warszawie 11 XII 1931 r.


Specjalizacja i kierunki zainteresowań naukowych:
Historia literatury polskiej (głównie okresu Młodej Polski i dwudziestolecia między-wojennego), edytorstwo naukowe, bibliografia i dokumentacja literacka.
Uczestnictwo w dużych zbiorowych przedsięwzięciach dokumentacyjnych (m.in. Słownik współczesnych pisarzy polskich seria I i II, łącznie 7 tomów; Kronika życia literac-kiego Polski Ludowej 1944–1963).


Prace indywidualne skoncentrowane wokół kilku kręgów problemowych:
życie i twórczość Jana Kasprowicza;
twórczość poetów „Skamandra”, zwłaszcza życie i twórczość Jana Lechonia;
tekstologia i edytorstwo tekstów literackich;
bibliografia zawartości czasopism;
nauki pomocnicze historii literatury polskiej;
varsaviana, zwłaszcza literackie.
TNW – członek korespondent od 1994, członek zwyczajny od 2004.

Ważniejsze publikacje:

  • Książki autorskie i współautorskie:
    „Głos” 1886–1899. Bibliografia zawartości (współautorki: Zofia Biłek, Maria Kukulska), Wrocław 1955)
  • „Ogniwo” 1902–1905. Bibliografia zawartości (współautorka: Maria Lipska), Wro-cław 1957.
  • Młodość Jana Kasprowicza. Szkic biograficzny, Poznań 1962.
  • Przewodnik polonisty. Bibliografie. Słowniki. Biblioteki. Muzea literackie (współau-torka: Jadwiga Czachowska), Wrocław 1974 (I wyd. nast. tamże 1981, 1989).
  • Bibliografia i biblioteka w pracy polonisty (współautorka: Jadwiga Czachowska]. Wrocław 1977 [Podręcznik uniwersytecki].
  • Jan Kasprowicz, Wrocław 1994 [Monografia bibliograficzna w serii Nowy Korbut, t. 18 vol. 2].
  • Podstawowe pojęcia i problemy tekstologii i edytorstwa naukowego, Warszawa 2006.
  • Wspomnienia Kochanowskie czyli Radom sprzed półwiecza, Radom 2007. Wyd. 2 Radom 2012. Edycje (wybór):
  • Wspomnienia o Janie Kasprowiczu, Warszawa 1967.
  • Jan Kasprowicz, Pisma zebrane. Wyd. krytyczne. Kraków od 1973. [Do 2015 7 to-mów w 9 woluminach, obejmujących pełną twórczość literacką oraz publicystykę].
  • Jan Lechoń: Listy do Anny Jackowskiej, Warszawa 1977.
  • Na rogu świata i nieskończoności. Wspomnienia o Franciszku Fiszerze, Warszawa, 1985. Wyd. 2 Warszawa 2002.
  • Antoni Słonimski: Poezje wybrane, Warszawa 1989.
  • Jan Lechoń, Poezje, Wrocław [Wyd. w serii Biblioteka Narodowa, i 256. Wstęp mo-nograficzny s. III-XCIV].
  • Jan Lechoń, Dziennik, t. 1–3, Warszawa 1992–1993 [Wstęp i konsultacja edytorska].
  • Bolesław Wieniawa Długoszowski, Wymarsz i inne wspomnienia, Warszawa 1992. Wyd. 2 Dziekanów Leśny 2011.
  • Jan Lechoń, Poezje zebrane. Toruń, 1995.
  • Jan Kasprowicz, Utwory poetyckie [Wybór], Warszawa 1996 .

Prace redakcyjne (wybór):

  • Jan Józef. Spotkania i spojrzenia. Książka o Janie Józefie Lipskim. [Współredaktorzy: Alina Brodzka, Mirosława Puchalska, Jerzy Jedlicki] Warszawa, PIW 1996.
  • Dawni pisarze polscy. Od początków piśmiennictwa do Młodej Polski. Przewodnik biograficzny i bibliograficzny. T. 1-5. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne (od t. 3:  Fundacja Akademia Humanistyczna / IBL PAN), Warszawa 2000-2004. [Redakcja naczelna].
  • Biogramy i opracowania dotyczące R. Lotha w najważniejszych kompendiach informacyjnych:
    Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. T. 5. Warszawa 1997 i suplement w  t. 10 Warszawa 2007;
  • Współcześni uczeni polscy. T. 2. Warszawa 1999;
  • Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny [PWN]. T. 2. Warszawa 2000, suplement; Złota księga nauk humanistycznych. Gliwice, Helion / Mastermedia 2013. Nadto informacje w książce zbiorowej: „Jak się z wami zrosło moje życie”. Prace dedykowane profesorowi Ro-manowi Lothowi. Pod red. Beaty Dorosz i Pawła Kądzieli. Warszawa 2011 [tu m. in. pełna bibliografia prac]. Zob. też dane na stronie Instytutu Badań Literackich PAN: ibl.waw.pl

Źródło: http://www.tnw.waw.pl/index.php/37-wydzial-i/czlonkowie-wydzial-1/293-teresa-giermak-zielinska-5

 

rozwińzwiń

197.Wieczór na Harendzie:" Swobodna jest moja dusza...". W 159. urodziny Jana Kasprowicza

 

12 grudnia 1860 roku w Inowrocławiu urodził się Jana Kasprowicz, wybitny poeta, działacz społeczny i patriotyczny, Rektor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Przez 28 laty przyjeżdżał do Poronina, gdzie spędzał wakacje, ale i przemieszkiwał przez dłuższe okresy. W roku 1905 otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Poronina. Ostatecznie to nie Poronin stał się ostatnią górską przystanią tego wybitnego Polaka. W roku 1923 zakupił dom na Harendzie w Zakopanem. Mieszkał w nim trzy lata i tam zmarł 1 sierpnia 1926 roku.

 

  12 grudnia, to dzień szczególny dla Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza, które prowadzi muzeum poety, oraz dla Szkoły Podstawowej nr 9 noszącej jego imię.

Z tej okazji w kościele parafialnym pod wezwaniem św. Jana Apostoła i Ewangelisty odprawiana jest msza święta w intencji Jana i Marii Kasprowiczów, a  w Muzeum organizowany jest uroczysty Wieczór na Harendzie. W harendziańskiej szkole obchodzony jest Dzień Patrona, podczas którego dzieci z pierwszej klasy są     

pasowane na uczniów.

Tak było i w tym roku. Po mszy uczniowie złożyli wiązanki kwiatów na grobach państwa Kasprowiczów, a w szkole odbyła się akademia.   Wieczorową porą w domu poety podczas 197.Wieczoru na Harendzie wystąpili studenci z Koła Naukowego Młodej Polski i Modernizmu Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wybrzmiała poezja z tomiku "Księga ubogich" (1916 r), we wspaniałej interpretacji, okraszona muzyką skrzypcową.

Niezawodna, kochana Pani Maria Rzankowska (cukiernia Samanta) zafundowała tradycyjny, wyśmienity tort orzechowy.

Dziękujemy serdecznie wspaniałym, młodym ludziom, którzy pielęgnując pamięć o wybitnym artyście Młodej Polski, przybyli z Krakowa na Harendę.

 

Tegorocznym obchodom urodzin Jana Kasperowicza towarzyszyła chwila zadumy i ciszy w zawiązku ze śmiercią Romana Lotha profesora Instytutu Badań Literackich, znawcy twórczości i życia Jana Kasprowicza. Wybitnego edytora.

Profesor Roman Loth często bywał na Harendzie, pełnił czterokrotnie funkcję prezesa Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza.     

 

Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza

rozwińzwiń

Godziny otwarcia Muzeum w okresie Bożego Narodzenia

Szanowni Państwo.

Życzymy Państwu oraz wszystkim naszym Gościom i Przyjaciołom Harendy radosnych Świąt Bożego Narodzenia oraz szczęśliwego Nowego Roku!

Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza

Podajemy niżej godziny pracy Muzeum Jana Kasprowicza w okresie Świąt Bożego Narodzenia:

24 grudnia (wtorek):   10.15 - 12.15

25, 26 grudnia (środa, czwartek): zamknięte

od 27 grudnia (piątek): 10.15 - 15.15

1 stycznia, w Nowy Rok - odpoczywamy :)

W  poniedziałki muzeum nieczynne.

Zapraszamy! Goście mile widziani :)

 

 (Fotografia przedstawia reprodukcję obrazu S. Boticellego, ze zbiorów Muzeum J. Kasprowicza)

rozwińzwiń

Zimowe klimaty w twórczości Władysława Jarockiego

Podobnie jak wcześniejsza wystawa „Jesień na Harendzie”, także obecna pt.”Zimowe klimaty”oddaje atmosferę pierwszej ekspozycji prac Władysława Jarockiego zorganizowaną przez Annę Jarocką.

Wystawione obrazy przedstawiają góralki i górali oraz pejzaże górskie w zimowej scenerii. Pokazane na obrazach osoby to ówcześni mieszkańcy Podhala i Karpat Wschodnich/Huculi/.

Na wystawie zaprezentowano miedzy innymi: „Kościół na Harendzie w zimie” , „Jakub Mróz - stary dudziarz”, ”Dolina Pięciu Stawów”, „Przy choince”, „Baśń zimowa” , „Scena ukraińska”, „Hucułka”, „Autoportret artysty w zimie nad Dunajcem”.

Wystawa czynna styczeń - marzec 2020

Pomysł, aranżacja, teks i foto: Michał Styczyński

 

rozwińzwiń

Wawel Odzyskany

28 stycznia na wzgórzu wawelskim otwarto wystawę Wawel Odzyskany.  Wystawa opowiada historię odzyskania rezydencji z rąk Austriaków i jej wieloletniej restauracji – tej, której efekty widać do dziś, a także tej, która pozostała tylko w planach.  
Ekspozycja wieńczy wieloletni projekt, „Wawel – dziedzictwo dla przyszłości”, który obejmował wiele różnych wątków, od prac budowlanych i konserwatorskich po nowe Centrum Multimedialne, wirtualne zwiedzanie kolekcji Lanckorońskich i aplikację mobilną.  
Malutki wkład w przygotowanie wystawy na Zamku Królewskim wniosło Muzeum Jana Kasprowicza, w którego zbiorach jest gipsowy odlew jednej z głów wawelskich jakie miał odtworzyć Xawery Dunikowski - na prośbę architekta Adolfa Szyszko-Bohusza , który po I wojnie światowej kierował pracami, zmierzającymi do odnowienia Wawelu.

Pierwsze rzeźby powstały w 1925 r. Prace Dunikowskiego ukazywały m.in. postacie historyczne i współczesnych artyście krakowian. Cykl Dunikowskiego miał uzupełniać XVI-wieczne "Głowy" ze stropu sali Poselskiej.  Niestety rzeźby Dunikowskiego, wykonane w drewnie, zostały tylko na krótko umieszczone w stropie sali Poselskiej w związku z wizytą prezydenta Ignacego Mościckiego w Krakowie w 1927 r. Ostatecznie stwierdzono, że nie można w stropie sali Poselskiej łączyć rzeźb XVI-wiecznych z XX-wiecznymi Dunikowskiego. Artysty stworzył zaledwie ok. 70 portretów z ok. 160 planowanych.

Xawery Dunikowski, otrzymawszy zlecenie wykonania nowych głów, które uzupełniłyby strop w sali Poselskiej, intensywnie przygotowywał się do przedsięwzięcia, studiował ikonografię postaci historycznych i szukał odpowiednich modeli. I tak do odtworzenia głowy Anny Jagiellonki za model posłużyła Anna Jarocka, żona profesora Władysława Jarockiego, córka Jana Kasprowicza.

Jarocki przyjaźnił się z Dunikowskim, który bywał na Harendzie i po wojnie. Ot i historia znalezionego w muzeum gipsowego odlewu głowy Anny Jarockiej (Anny Jagiellonki).     
Organizatorzy zapraszają na wystawę.  Wstęp: 1 zł (sezon zimowy), 10/7 zł (sezon letni).

 Z zimą marnie w tym roku, może warto podjechać do Krakowa na Wzgórze Wawelskie, gdzie jest parę interesujących wystaw. Szczególnie polecamy otwartą również w styczniu wystawę Skarby epoki Piastów. Wystawa w 700.rocznice koronacji Władysława Łokietka. Wystawa czynna tylko do 19 kwietnia.  

Dziękujemy za zaproszenie


 

Materiał organizatorów:  

Po trzecim rozbiorze Polski Kraków został włączony do Austrii. Całe wzgórze zaadaptowano na koszary i otoczono fortyfikacjami. Wawel stał się cytadelą, niektóre budynki wyburzono, wznosząc w ich miejsce bezstylowe gmachy (szpitale z zapleczem, budynek dowództwa). Dziedziniec zewnętrzny służył jako plac do ćwiczeń i parad wojskowych, a komnaty zamkowe zamieniono na kwatery dla żołnierzy. Nastąpił szybki proces degradacji – a nawet destrukcji – królewskiej rezydencji i całego wzgórza. Dla ludności cywilnej pozostała dostępna tylko katedra.

Mimo to Wawel w okresie zaborów pozostawał w świadomości Polaków symbolem polskiej państwowości. Trwały zabiegi dyplomatyczne, mające na celu przywrócenie Wawelu narodowi polskiemu. Po blisko pięćdziesięciu latach (1860–1911) starania o odzyskanie Wawelu powiodły się.

W r. 1905, zgodnie z umową z 1903 r., rozpoczął się proces wycofywania wojska austro-węgierskiego, ostatecznie zakończony w 1911 r. Architekci przystąpili do planowania uporządkowania przestrzeni wzgórza oraz restauracji budowli wawelskich. Artyści wyznaczali sobie inny cel: nadanie Wawelowi symbolicznego wymiaru. Na wystawie pokazujemy niezrealizowane projekty dwóch wybitnych ówczesnych artystów: Stanisława Wyspiańskiego i Wacława Szymanowskiego. Świadectwem zaangażowania pierwszego z nich jest wizja Wawelu jako Akropolis, stworzona we współpracy z Władysławem Ekielskim. Ilustracją koncepcji Szymanowskiego jest natomiast rzeźbiarska kompozycja Pochód na Wawel.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. odnawianie budynków wzgórza było jednym z narodowych priorytetów. Przedstawiamy działania konserwatorów i architektów: Zygmunta Hendla (w l. 1905–1912) i Adolfa Szyszko-Bohusza (w l. 1916–1939). Zadania te nie były łatwe ze względu na trudną sytuację ekonomiczną państwa Polskiego, odrodzonego po 123 latach niewoli. W 1921 r. Szyszko-Bohusz zainicjował zbiórkę pieniędzy (tzw. akcję cegiełkową) na prace renowacyjne. Na odbudowujący się Wawel zwrócone były oczy wszystkich Polaków i akcja spotkała się z olbrzymim zainteresowaniem i ofiarnością.

Zamek stopniowo odzyskiwał swoją świetność, był też przygotowywany do pełnienia funkcji rezydencji głowy państwa oraz muzeum. Efekty działalności obu architektów są do dziś widoczne na wzgórzu.

Mimo wysiłków nie udało się zakończyć w całości odbudowy zamku przed wybuchem II wojny światowej.
Końcowym akcentem wystawy jest prezentacja najistotniejszych powojennych i współczesnych działań konserwatorskich w zamku i na wzgórzu wawelskim, pod kierunkiem dyrektorów wawelskich instytucji: Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu (od 1992 r. Zamku Królewskiego na Wawelu) – prof. Jerzego Szablowskiego i prof. Jana Ostrowskiego oraz Kierownictwa Odnowienia Zamku Królewskiego na Wawelu – prof. Witolda Minkiewicza i prof. Alfreda Majewskiego.

rozwińzwiń

Spacerkiem po żółtym szlaku im. Jana Kasprowicza

Niedzielna aura sprzyjała zimowym spacerom. Nie trzeba wchodzić w Tatry, aby zrobić sobie lekką wycieczkę. A jest nią niewątpliwie spacer żółtym szlakiem (nawet fragmentem) noszącym imię Jana Kasprowicza. Rozpoczyna się na górnej stacji kolejki na Gubałówce. Można zejść na dół, zjechać kolejką, aby przejść przez miasto i przy końcu ulicy Jagiellońskiej skręcić w górę nad Hotel Radisson. I oto znajdziemy się wkrótce na szczycie Antałówki. Spojrzenie na cudowną panoramę Tatr z Kasprowym, jak na wyciągniecie ręki. Krótki plan na następną, trudniejszą wyprawę… Dalej idziemy w stronę kościoła na Pardałówce, skąd Homolacką drogą podążamy w dół, aż do Ustupu. Jest cicho, biała przestrzeń uspokaja.  Pozostaje kilkaset metrów do Muzeum Jana Kasprowicza. Tam w oryginalnych wnętrzach z lat dwudziestych XX wieku można odpocząć słuchając opowieści Pani Małgorzaty.

Kto ma dość spaceru to wsiada na pobliskim przystanku w autobus miejski numer 14.  Jazda do centrum, a nawet na dworzec zagwarantowana (bez względu z której strony 14-tka nadjeżdża).

Turysta bardziej wprawny lub ten kto wcześniej rozpoczął niedzielny poranek może dokończyć przejście żółtego szlaku wyjeżdżając wyciągiem krzesełkowym na Stacji Narciarskiej Harenda. Na szczycie kierujemy się na Gubałówkę, na maszt telekomunikacyjny. Jest najpiękniejsza widokowo trasa spacerowa (czyli dla każdego) w Zakopanem. Podziwiamy oczywiście prawie cały łańcuch tatrzańskich szczytów, ale i Gorce, Pieniny, a po prawej stronie w okolicach Formanowej wyłoni się w dali ośnieżona Babia Góra na kształt japońskiej Góry Fudżi.  

Ze względu na późno rozpoczęty dzień czasu starczyło na połowę trasy. Do następnej niedzieli…

Od jutra kolejne województwa rozpoczynają ferie zimowe. Warto polecić każdemu – turyście indywidualnemu jaki zorganizowanemu wyprawę na Harendę żółtym szlakiem do Muzeum Jana Kasprowicza.

Piotr Kyc

 

rozwińzwiń

O nowej wystawie prac Władysława Jarockiego

Poniżej dowiecie się Państwo o tym, co słychać na Harendzie. Zapraszamy do lektury artykuły Beaty Denis-Jastrzębskiej

http://24tp.pl/n/61805

rozwińzwiń